U bevindt zich op: Home › Actueel

Vraag en antwoord

Overzicht van veelgestelde vragen aan het ministerie van Algemene Zaken en de minister-president.

• Welke positie heeft de minister-president t.o.v. de andere ministers in het kabinet?
• Wat is het verschil tussen de regering en het kabinet?
• De minister-president is elke vrijdagavond op de radio te horen en op de televisie te zien in het wekelijks gesprek na afloop van de vergadering van de ministerraad. Hoe is deze traditie ontstaan?
• Hoe wordt 4 mei herdacht?
• Hoe wordt 5 mei gevierd?
• Wanneer wordt de vlag gehesen van overheidsgebouwen?
• Zijn de Trêveszaal en de Statenzaal op het Binnenhof te bezoeken?

Welke positie heeft de minister-president t.o.v. de andere ministers in het kabinet?

De minister-president is als minister gelijk aan alle andere ministers en dus kan men hem niet echt de baas noemen. Als voorzitter van de ministerraad is hij echter wel verantwoordelijk voor de eenheid en de coördinatie van het beleid. Om die verantwoordelijkheden waar te maken, heeft hij een aantal bevoegdheden die de andere ministers niet hebben en die in het Reglement van orde voor de ministerraad omschreven staan.

• Meer informatie over het ambt van minister-president

Naar boven

Wat is het verschil tussen de regering en het kabinet?

Naar boven

De minister-president is elke vrijdagavond op de radio te horen en op de televisie te zien in het wekelijks gesprek na afloop van de vergadering van de ministerraad. Hoe is deze traditie ontstaan?

Dit wekelijks gesprek is in 1970 ontstaan. Het verhaal gaat dat minister-president De Jong het vervelend vond dat hij na afloop van de vergaderingen van de ministerraad buiten opgewacht werd door de parlementaire journalisten en hij hen dan op straat te woord moest staan. Hij werd op vrijdagavond tijdens het eten ook nog wel eens thuis opgebeld. In het Kabinet-De Jong waren wel stemmen opgegaan om na afloop van de vergaderingen iets over het besprokene aan de pers mede te delen. De Jong begon daarom op 16 januari 1970 als eerste minister-president met een wekelijkse persconferentie. Na afloop daarvan stond hij ook de verslaggevers van radio en televisie te woord.

Nog steeds is de minister-president van Nederland (voor zover we weten) de enige ter wereld die na afloop van de ministerraad een open gesprek heeft met de parlementaire pers en daarna op radio en televisie wordt geïnterviewd over de vergadering van die dag en de politieke actualiteit van die week.

• Letterlijke teksten van de radio- en televisieinterviews

Naar boven

Hoe wordt 4 mei herdacht?

Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we alle burgers en militairen die zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesmissies. Op 4 mei gaat het specifiek om een nationale herdenking. Door het jaar heen zijn er vele lokale en specifieke herdenkingen,zoals de herdenking van de Februaristaking, de Auschwitz-herdenking en de herdenking van de Capitulatie van Japan.

Plechtigheid op de Dam

Bij de plechtigheid bij het Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam op 4 mei staan de oorlogsbetrokkenen centraal. H.M. de Koningin, leden van het Koninklijk Huis, leden van de rijksministerraad en vertegenwoordigers van bestuur, politiek en maatschappelijke organisaties, worden officieel genodigd hierbij aanwezig te zijn. Met hun aanwezigheid tonen zij hun betrokkenheid en respect voor de oorlogsbetrokkenen.

Herdenking

De herdenking vindt plaats door:

• het halfstok hangen van de Nederlandse vlag (zonder wimpel) van 18.00 uur tot zonsondergang;
• het respecteren van de twee minuten stilte tussen 20:00 en 20:02 uur;
• het oproepen tot het niet (laten) organiseren van vermakelijkheden in openbare gelegenheden. Daarbij wordt verzocht muziek en activiteiten te staken tussen 19.45 en 20.15 uur, en met nadruk wordt verzocht het in ieder geval mogelijk te maken dat bezoekers de twee minuten stilte tussen 20:00 en 20:02 uur in acht kunnen nemen. Ook bij de verdere invulling van de avondactiviteiten wordt verzocht zoveel mogelijk rekening te houden met het bijzondere karakter van deze avond;
• het sluiten van de winkels na 19:00 uur.

Nationale Herdenking altijd 4 mei

De Nationale Herdenking vindt altijd plaats op 4 mei, ongeacht de dag van de week en ongeacht of deze datum samenvalt met een religieuze hoogtijdag.  De vooravond van 4 mei begint in Nederland om 18:00 uur en eindigt bij zonsondergang (ongeveer 21:10 uur zomertijd). Het moment van twee minuten stilte vindt in Nederland plaats van 20:00 tot 20:02 uur. Op de Nederlandse Antillen en op Aruba van 18:00 tot 18:02 uur. Elders in de wereld op een geschikt moment (in de vooravond) van 4 mei.

Vlaggen op 4 mei

In de vooravond van 4 mei wordt in Nederland uitgebreid halfstok gevlagd, als bewijs van eerbied en respect voor de doden. Omdat de Herdenking zich beperkt tot de vooravond, is het halfstok vlaggen officieel ook beperkt tot de tijdsperiode van 18:00 uur tot zonsondergang. Het halfstok vlaggen gebeurt met de Nederlandse driekleur (helder rood-vermiljoen, helder wit en blauw (kobalt), zonder wimpel. Op veel plaatsen vinden er na 20:02 uur nog activiteiten in het kader van de dodenherdenking plaats (leggen van kransen en bloemen, uitspreken van gedichten en voordrachten). Om recht te doen aan het ingetogen karakter van de avond, waarbij het respect voor de doden centraal staat, blijft de vlag halfstok tot zonsondergang en wordt niet in de top gehesen na de twee minuten stilte.

Andere vlaggen

Het is toegestaan desgewenst andere vlaggen (van provincie- of gemeente en vlaggen van de Nederlandse Antillen of Aruba) bij de herdenkingsplechtigheid te betrekken. Bij het hijsen van meerdere vlaggen behoren deze van gelijke afmetingen te zijn en zo mogelijk op gelijke hoogte te worden gehesen. Omdat het om een nationale herdenking gaat moet de Nederlandse vlag centraal staan en de ereplaats krijgen.

Nationaal Comité 4 en 5 mei

Ter herdenking en viering van 4 en 5 mei heeft het Nationaal Comité 4 en 5 mei, in afstemming met het ministerie van Algemene Zaken, richtlijnen opgesteld. Voor het organiseren van herdenkingsplechtigheden en feestelijkheden geeft het Nationaal Comité 4 en 5 mei aanwijzingen, suggesties en tips.

Uitnodigingsbeleid

Het nationale karakter betekent voor het uitnodigingsbeleid dat dit primair gericht is op de mensen die deel uitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden. Doorgaans wordt geen enkele buitenlandse vertegenwoordiger in die hoedanigheid officieel uitgenodigd bij de herdenkingsplechtigheid, noch van geallieerde landen, noch van andere landen. Lokale overheden en officiële vertegenwoordigingen in het buitenland kunnen afwijken van deze richtlijn.

Naar boven

Hoe wordt 5 mei gevierd?

Vijf mei is de nationale feestdag waarop jaarlijks de bevrijding van het Koninkrijk in 1945 van de Duitse en Japanse bezetter wordt gevierd. Vijf mei wordt gevierd en kenmerkt zich door feestelijke én inhoudelijke activiteiten. Er vinden doorgaans geen herdenkingen meer plaats.

Viering van vrijheid

Sinds 1990 viert Nederland op 5 mei naast de bevrijding ook het grote goed van de vrijheid. Het is de dag waarop aandacht wordt gevestigd op de waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten. De vrijheid die op 5 mei gekoesterd wordt, is de vrijheid zoals bedoeld en vastgelegd in de nationale Grondwet, de Europese verdragen voor de Burger en in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Gezien het actuele en toekomstgerichte karakter, leent 5 mei zich er bij uitstek voor om activiteiten ook in te vullen samen met vertegenwoordigers van andere landen.

Wel of geen vrij

Vijf mei is een algemeen erkende feestdag. In 1990 heeft de regering de vijfde mei aangewezen als jaarlijkse nationale feestdag. Hiermee kwam een einde aan de situatie dat 5 mei alleen eens in de vijf jaar een nationale feestdag was. De vraag of 5 mei een doorbetaalde vrije dag is, kan niet eenduidig worden beantwoord. In Nederland wordt het vaststellen van doorbetaalde vrije dagen niet bij wet geregeld, maar in onderling overleg door de sociale partners (vastgelegd in cao's). Daarom gelden er per sector andere regelingen.

Kantoren rijksoverheid zoveel mogelijk gesloten

De rijksoverheid heeft bepaald dat op 5 mei haar kantoren en diensten zoveel mogelijk gesloten zullen zijn en doet een beroep op de andere overheden en semioverheden hetzelfde te doen. Ook doet de rijksoverheid  een oproep aan de burgers en sociale partners om deze dag zoveel mogelijk een vrije dag te laten zijn. De Winkeltijdenwet kent geen aparte bepalingen voor 5 mei.

Hoe vindt de viering plaats?

De viering vindt plaats door:

• het uitsteken van de Nederlandse vlag in top vanaf zonsopkomst tot zonsondergang;
• het gebruik van de Vier Vrijheidwimpel;
• de organisatie van feestelijkheden waarbij de herwonnen vrijheid, de democratie en de mensenrechten centraal staan.

Kenmerkend voor activiteiten op 5 mei zijn dat ze mensen aanspreken op hun verantwoordelijkheid als burger voor anderen in de samenleving, op lokaal, nationaal en internationaal vlak.

Viering altijd op 5 mei

De viering vindt plaats op 5 mei, ook als 5 mei een zondag of religieuze feestdag is. Of er, vanwege bijvoorbeeld de Wet op de zondagsrust, in een gemeente festiviteiten zijn toegestaan, wordt beslist door de burgemeester.

Vlaggen op 5 mei

Op 5 mei wordt uitgebreid gevlagd. De Nederlandse vlag wordt in top gehesen van zonsopkomst tot zonsondergang. Het gebruik van de Vier Vrijheidwimpel naast de Nederlandse vlag is aan te bevelen. De Vier Vrijheidwimpel onderstreept de reden waarom op 5 mei de vlag in top wordt gehangen: het vieren van de vrijheid. De wimpel is wit met het rood/blauwe logo van de fakkel met het vrijheidsvuur en de tekst `Vier Vrijheid'. De wimpel mag ook gebruikt worden bij de viering van het formele einde van de Tweede Wereldoorlog (en de herdenking van de slachtoffers uit voormalig Nederlands-Indië) op 15 augustus. De wimpel zal voorlopig niet op overheidsgebouwen gebruikt worden. 

Andere vlaggen

Omdat 5 mei de Nationale Viering van de Bevrijding is, neemt de Nederlandse driekleur de centrale plaats in bij het vlaggen. Maar juist gezien het karakter van de dag kunnen ook ander vlaggen daar goed mee gecombineerd worden. Naast de provincievlag, de gemeentevlag, de vlag van de Nederlandse Antillen en die van Aruba, kunnen ook vlaggen van andere gemeenschappen en landen een plaats krijgen op 5 mei om de onderlinge verbondenheid te benadrukken.

Nationaal Comité 4 en 5 mei

Ter herdenking en viering van 4 en 5 mei heeft het Nationaal Comité 4 en 5 mei, in afstemming met het ministerie van Algemene Zaken, richtlijnen opgesteld. Voor het organiseren van herdenkingsplechtigheden en feestelijkheden geeft het Nationaal Comité 4 en 5 mei aanwijzingen, suggesties en tips. 

Naar boven

Wanneer wordt de vlag gehesen van overheidsgebouwen?

De data waarop de vlag gehesen wordt van de rijksgebouwen liggen vast in een instructie van de minister-president van 12 juni 2009. Aan particulieren en bedrijven en instellingen wordt gevraagd deze instructie, zo veel als mogelijk is, te volgen. De tekst van de instructie volgt hieronder.

Instructie voor het uitsteken van de vlag van rijksgebouwen.

Inleiding

Ten aanzien van het uitsteken van de Nederlandse vlag wordt onderscheid gemaakt tussen "uitgebreid vlaggen" en "beperkt vlaggen". Bij "uitgebreid vlaggen" wordt de vlag uitgestoken van alle rijksgebouwen, zoals gebruikelijk is op Koninginnedag. Bij "beperkt vlaggen" behoeft de vlag alleen te worden uitgestoken van de hoofdgebouwen van de departementen, benevens van de hoofdgebouwen van de niet (rechtstreeks) onder de departementen vallende instellingen, zoals die van de Kamers der Staten-Generaal, de Raad van State, de Algemene Rekenkamer, de Nationale Ombudsman, het Kabinet der Koningin en de Hoge Raad der Nederlanden.

Vaste data voor het vlaggen

De data[1] waarop van de rijksgebouwen of uitgebreid (UV) of beperkt (BV) gevlagd moet worden zijn:

Gebruik oranje wimpel

Op Koninginnedag en op de hierboven vermelde verjaardagen van leden van het Koninklijk Huis wordt de vlag met oranje wimpel gevoerd. Bij alle andere gelegenheden wordt de vlag zonder oranje wimpel gevoerd.

Vlaggen bij bijzondere gebeurtenissen

Bij bijzondere gebeurtenissen kan er ten aanzien van het uitsteken van de vlag een speciale regeling komen, die telkens van geval tot geval als bijzondere vlaginstructie bekend zal worden gemaakt. Tijdens officiële bezoeken van buitenlandse staatshoofden wordt alleen gevlagd in de plaatsen die worden bezocht.

Deze instructie vervangt de instructie van 13 september 2005.

Naar boven

Zijn de Trêveszaal en de Statenzaal op het Binnenhof te bezoeken?

• Meer informatie: Website bezoek en rondleidingen Binnenhof

Naar boven